نقش باورها و مقابله‌های معنوی در کاهش اضطراب زنان مبتلا به شکست مکرر لانه‌گزینی: یک مطالعه مروری

چکیده

زمینه. شکست مکرر لانه‌گزینی چالشی روانی در درمان‌های کمک‌باروری است و بیش از ۵۵ درصد بیماران دچار اضطراب می‌شوند. اضطراب با تحریک محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال و افزایش کاتکول‌آمین‌ها، گیرندگی آندومتر را مختل کرده و با تنش عضلات کف لگن همراه است. مطالعه مروری حاضر با هدف بررسی نقش معنویت و مقابله معنوی در کاهش اضطراب و بهبود پذیرش آندومتر انجام شد. بر اساس PRISMA، پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science، Cochrane Library و Embase تا سال ۲۰۲۶ جستجو شدند و کیفیت مطالعات با چک‌لیست JBI ارزیابی شد. هفت مطالعه با کیفیت متوسط تا بالا وارد تحلیل شدند. تجارب معنوی با استرس ناباروری و احساس شکست رابطه معکوس داشتند؛ هوش و سلامت معنوی با تاب‌آوری بیشتر و پریشانی روانی کمتر همراه بودند، درحالی‌که درونی‌سازی مذهبی همراه با احساس گناه اضطراب را تشدید می‌کرد. مقابله مثبت می‌تواند سازگاری روانی را بهبود بخشد. حمایت‌های حساس به معنویت در کنار مراقبت، رویکردی کل‌نگر برای مدیریت شکست مکرر لانه‌گزینی است.

روش کار. این مطالعه با پیروی از دستورالعمل‌های PRISMA انجام شد. پایگاه‌های اطلاعاتی الکترونیکی PubMed، Scopus، Web of Science، Cochrane Library و Embase تا سال ۲۰۲۶ مورد جست‌وجو قرار گرفتند. مطالعاتی که به بررسی معنویت، اضطراب و پیامدهای لانه‌گزینی یا فناوری‌های کمک‌باروری (ART) پرداخته بودند، غربالگری شدند. کیفیت روش‌شناختی مطالعات با استفاده از چک‌لیست‌های ارزیابی انتقادی مؤسسه Joanna Briggs (JBI) ارزیابی شد.

یافته ها. هفت مطالعه با کیفیت بالا تا متوسط، شامل مطالعات ترجمانی، کوهورت، مقطعی و کیفی، مورد بررسی قرار گرفتند. اضطراب مادر به‌طور مستقیم از طریق اختلال در عملکرد گیرنده آدرنرژیک ADRA2C موجب اختلال در پذیرش‌پذیری آندومتر شد. تجربیات معنوی روزانه با استرس ناشی از ناباروری (r = −0.665) و احساس شکست (r = −0.731) رابطه معکوس داشتند و به‌ترتیب ۴۷٪ و ۵۳٫۳٪ از واریانس آنها را تبیین کردند (p < 0.001). در میان ابعاد هوش معنوی، تولید معنای شخصی (Personal Meaning Production) با β = 2.64 و گسترش حالت آگاهی (Conscious State Expansion) با β = 0.85، پیش‌بینی‌کننده‌های اصلی تاب‌آوری روان‌شناختی بودند. سلامت معنوی، هم به‌صورت مستقیم و هم به‌صورت غیرمستقیم از طریق حمایت اجتماعی ادراک‌شده، موجب کاهش معنادار پریشانی روان‌شناختی شد (p < 0.05). در مقابل، درونی‌سازی مذهبی مبتنی بر احساس گناه، اضطراب را تشدید کرد.

نتیجه‌گیری. مقابله معنوی مثبت و هوش معنوی به‌عنوان عوامل مؤثر در ایجاد سپرهای عصبی–غددی و روان‌شناختی عمل کرده، بیش‌فعالی محور HPA را کاهش داده و موجب بهبود عملکرد عضلات کف لگن و خون‌رسانی رحم می‌شوند. ادغام مشاوره حساس به معنویت در پروتکل‌های فیزیوتراپی کف لگن و فناوری‌های کمک‌باروری (ART)، یک رویکرد جامع برای مدیریت شکست مکرر لانه‌گزینی محسوب می‌شود.