چکیده
زمینه. اختلال مصرف مواد اغلب با سطوح بالای پریشانی روان‌شناختی ازجمله افسردگی، اضطراب و استرس همراه است و این وضعیت می‌تواند روند درمان و بهبود بیماران را مختل کند. در این میان، تاب‌آوری به‌عنوان یک عامل محافظتی مهم نقش تعیین‌کننده‌ای در سازگاری افراد با شرایط فشارزا و کاهش آسیب‌پذیری روان‌شناختی دارد. بنابراین، پژوهش حاضر باهدف بررسی تفاوت‌های پریشانی روان‌شناختی بر اساس سطوح تاب‌آوری در این بیماران انجام شده است.
روش کار. این پژوهش از نوع توصیفی_تحلیلی و با طرح علی_مقایسه‌ای انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلابه اختلال مصرف مواد در شهر تبریز در سال 1403 بود. برای بررسی کفایت حجم نمونه، تحلیل توان آماری نشان داد که حجم نمونه مورد نیاز برای انجام MANOVA در محدوده‌ای کمتر از حجم نمونه مطالعه حاضر قرار دارد؛ بنابراین 195 نفر برای تحلیل‌های آماری کافی بود. ابزارهای پژوهش جهت گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه 25 سؤالی تاب‌آوری کانر و دیویدسون و مقیاس 21 سؤالی افسردگی، اضطراب و استرس(DASS-21) لاویبوند بود. داده‌های پژوهش با استفاده از آمار توصیفی، آزمون لون و تحلیل واریانس چندمتغیری (MANOVA) تحلیل شدند.
یافته ها. یافته‌های حاصل از تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد سطوح تاب‌آوری اثر معناداری بر مجموعه پریشانی روان‌شناختی بیماران مبتلابه اختلال مصرف مواد دارد. تحلیل‌های تک‌متغیری پیگیری نشان داد بیماران با تاب‌آوری بالا در مقایسه با بیماران با تاب‌آوری پایین، نمرات پایین‌تری در افسردگی، اضطراب و استرس گزارش کردند. همچنین میانگین نمرات افسردگی، اضطراب و استرس در گروه تاب‌آوری پایین به‌طور معناداری بالاتر از گروه تاب‌آوری بالا بود که این تفاوت‌ها با اندازه اثر متوسط تا بزرگ همراه بود.
نتیجه‌گیری. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که تاب‌آوری نقش معنادار و قابل‌توجهی در کاهش پریشانی روان‌شناختی بیماران مبتلابه اختلال مصرف مواد دارد و می‌تواند به‌عنوان یک عامل محافظتی مهم در سلامت روان این افراد در نظر گرفته شود پیامدها عملی. نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه به تقویت تاب‌آوری در مداخلات درمانی، برنامه‌های بازتوانی و پیشگیری تأکید دارد. ارتقای تاب‌آوری می‌تواند به کاهش افسردگی، اضطراب و استرس و درنتیجه بهبود اثربخشی درمان و سلامت روان افراد مبتلابه اختلال مصرف مواد کمک کند