فرصت ها و چالش های معنویت در نظام سلامت و توانبخشی: یک مرور روایتی

چکیده

زمینه. معنویت یکی از مؤلفه‌های اثرگذار بر کیفیت مراقبت‌های سلامت و توانبخشی است که می‌تواند بر نحوه ارزیابی، انتخاب و اجرای مداخلات درمانی تأثیر بگذارد. این مرور روایتی با هدف بررسی فرصت‌ها و چالش‌های ادغام معنویت در نظام سلامت و توانبخشی و تبیین نقش و مسئولیت متخصصین توانبخشی در پاسخگویی به نیازهای معنوی بیماران انجام شد. روش‌کار. جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی SID، PubMed، Scopus، Web of Science، MagIran و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه‌های «معنویت»، «سلامت»، «توانبخشی»، «فرصت‌ها» و «چالش‌ها» در بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. در نهایت، ۲۹ مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافته‌ها. نتایج نشان داد توجه به معنویت می‌تواند نگرش درمانگران را انسانی‌تر و کل‌نگرانه‌تر کرده، رابطه درمانگر–بیمار را تقویت نماید و از طریق افزایش امید، همدلی و تحمل کاری، مشارکت بیماران در فرایند توانبخشی را ارتقا دهد. در مقابل، کمبود آموزش تخصصی، نبود سیاست‌ها و استانداردهای سازمانی، فشار کاری، محدودیت منابع و حساسیت‌های فرهنگی از مهم‌ترین چالش‌های ادغام معنویت در خدمات توانبخشی بودند. همسویی فرهنگی–مذهبی میان بیمار و درمانگر موجب افزایش اعتماد و پایبندی به درمان می‌شود، در حالی که ناهماهنگی باورها می‌تواند مقاومت بیمار و احتمال ترک درمان را افزایش دهد. همچنین، ادغام مؤلفه‌های معنوی در برنامه‌های آموزشی دانشجویان علوم سلامت و تدوین سیاست‌های سازمانی، در صورت رعایت اصول اخلاقی و پرهیز از تحمیل باورها، می‌تواند به کاهش استرس، افزایش تحمل، بهبود پیامدهای عملکردی بیماران و انتخاب راهبردهای درمانی مناسب کمک کند.

کلید واژه ها: • معنویت, توانبخشی, کیفیت زندگی