چکیده
زمینه. رفتار شهروندی سازمانی بهعنوان مجموعهای از رفتارهای داوطلبانه و فراتر از نقش رسمی، نقش مهمی در ارتقای اثربخشی و عملکرد سازمانهای بهداشتی و درمانی دارد. ویژگیهای شخصیتی کارکنان میتوانند در شکلگیری این رفتارها مؤثر باشند. همچنین متغیرهایی نظیر هوش معنوی و انعطافپذیری شناختی بهعنوان منابع روانشناختی مثبت، میتوانند نقش میانجی در رابطه بین ویژگیهای شخصیتی و رفتار شهروندی سازمانی ایفا کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه ابعاد شخصیتی (روانرنجورخویی، برونگرایی و وجدانمندی) با رفتار شهروندی سازمانی با نقش میانجی هوش معنوی و انعطافپذیری شناختی در کارکنان دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شد. روش کار. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان دانشگاه علوم پزشکی تبریز بود که 370 نفر از آنان به روش نمونهگیری خوشهای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه هوش معنوی کینگ، پرسشنامه پنجعاملی شخصیت NEO-FFI، پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی اورگان و کانوسکی و پرسشنامه انعطافپذیری شناختی دنیس و واندروال بود. دادهها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیلهای آماری مربوطه تحلیل شدند. یافتهها. نتایج نشان داد که بین ابعاد شخصیتی و رفتار شهروندی سازمانی رابطه معناداری وجود دارد. وجدانمندی و برونگرایی با رفتار شهروندی سازمانی و انعطافپذیری شناختی رابطه مثبت و معناداری داشتند. برونگرایی بهعنوان پیشبین معنادار رفتار شهروندی سازمانی با میانجیگری انعطافپذیری شناختی شناخته شد. رابطه روانرنجورخویی با رفتار شهروندی سازمانی معنادار نبود، اما این بعد شخصیتی با انعطافپذیری شناختی رابطه منفی و معناداری نشان داد. همچنین هوش معنوی با رفتار شهروندی سازمانی و انعطافپذیری شناختی رابطه مثبت و معناداری داشت. نتیجهگیری. یافتهها حاکی از آن است که ویژگیهای شخصیتی، بهویژه برونگرایی و وجدانمندی، از طریق تقویت هوش معنوی و انعطافپذیری شناختی میتوانند نقش مهمی در ارتقای رفتار شهروندی سازمانی کارکنان ایفا کنند. توجه به این متغیرها در سیاستگذاریهای منابع انسانی دانشگاههای علوم پزشکی میتواند به بهبود عملکرد سازمانی و کیفیت خدمات منجر شود.
کلید واژه ها: ویژگیهای شخصیتی, رفتار شهروندی سازمانی, هوش معنوی, انعطافپذیری شناختی, کارکنان دانشگاه علوم پزشکی