چکیده
زمینه. نوجوانی یکی از حساسترین و پیچیدهترین دورههای رشد انسان است که در آن بحران هویت جایگاه محوری دارد. رویکردهای رایج روانشناختی اغلب بر عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی تأکید میکنند، در حالی که نقش بنیادین معنویت بهمثابه منبعی درونی برای معنابخشی و شکلدهی به هویت کمتر مورد توجه قرار گرفته است: این مقاله درصدد است تا نقش معنویت را در شکلگیری هویت نوجوان بازتعریف کند؛ نه صرفاً به عنوان عاملی حمایتی یا کاهشدهنده استرس، بلکه به عنوان زیربنایی برای سازماندهی تجربه هویتی و تبدیل ابهام هویتی به فرصتی برای رشد درونی.
یافته ها. معنویت نوعی قطبنمای درونی بر اساس گرایشهای فطری انسان به معنا، خیر و کمال فراهم میکند. در دوره نوجوانی، این هدایت درونی با شدت بیشتری فعال میشود. بهرسمیت شناختن معنویت به عنوان «ساختاردهنده معنا» (نه صرفاً «کاهنده آسیب») به نوجوان کمک میکند تا بحران هویت را نه به عنوان نشانه سردرگمی، بلکه بهمثابه بخشی طبیعی و معنادار از رشد خود تجربه کند. این دیدگاه پیامدهای مهمی برای مداخلات سلامت روان، نظامهای آموزشی و مدلهای مراقبت سلامت دارد و ضرورت ایجاد فضاهای امن برای گفتوگو درباره پرسشهای وجودی و معنوی را مطرح میکند.
نتیجهگیری. به نظر می رسد تغییر پارادایمی در مدلهای سلامت نوجوان ضروری است؛ بهگونهای که معنویت نه به عنوان متغیری حاشیهای، بلکه به عنوان مؤلفهای اصلی در فرایند هویتیابی وارد شود. به رسمیت شناختن جستوجوی معنوی نوجوان، اعتبار روانی، خودکارآمدی و رشد تحولآفرین او را تقویت میکند.