خط‌مشی دبیری مجلات علمی انتشارات دانشگاه علوم پزشکی تبریز (TUOMS PRESS)
مقدمه و اصول کلی
مجلات علمی منتشرشده توسط انتشارات علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز (TUOMS PRESS) از دستورالعمل‌های کمیته بین‌المللی اخلاق نشر (COPE)، بیانیه اعمال نظر ژئوپولیتیک در تصمیمات دبیری از انجمن جهانی دبیران پزشکی (WAME)، سند رسمی ترویج تمامیت در نشر مجلات علمی از شورای دبیران علمی (CSE) و توصیه‌نامه اجرا، گزارش، دبیری و انتشار آثار علمی در مجلات پزشکی از کمیته بین‌المللی دبیران مجلات پزشکی (ICMJE) تبعیت می‌کنند. ارسال اثر به هر یک از این مجلات به معنای آن است که همه پدیدآوران محتوای اثر را خوانده و با آن موافقت نموده‌اند.
اخلاق و رضایت
تمامی آثار ارسالی مبتنی بر کار پژوهشی باید شامل بیانیه تأییدیه اخلاق باشند که در آن نام کمیته اخلاق یا هیأت بررسی مؤسسه‌ای (IRB)، شماره مرجع تأییدیه و بیانیه رضایت آگاهانه شرکت‌کنندگان ذکر شده باشد. تحقیقات بر روی انسان باید مطابق بیانیه هلسینکی اجرا شده و توسط کمیته اخلاق مناسب تأیید شده باشد. در موارد ظن به سوءرفتار، از استانداردهای COPE تبعیت خواهد شد. تأییدیه اخلاقی گذشته‌نگر معمولاً امکان‌پذیر نیست و تصمیم‌گیری در این خصوص با دبیران مجله است.
رضایت بیمار و محرمانگی
آثار حاوی اطلاعات پزشکی شخصی فرد زنده قابل شناسایی، نیازمند رضایت صریح آن فرد هستند. اگر دریافت رضایت امکان‌پذیر نباشد، انتشار تنها با ناشناس ماندن کافی اطلاعات ممکن است. در مورد بیمار متوفی، کسب اجازه از بستگان ضروری است. استفاده از تصاویر غیرشناساننده بدون رضایت، تنها با حذف هر نوع علامت شناسایی مجاز است.
پژوهش بر روی مشارکت‌کنندگان آسیب‌پذیر
مؤلفان باید مشارکت‌کنندگان آسیب‌پذیر (کودکان، زندانیان، افراد دارای ناتوانی‌های شناختی، سالمندان و غیره) را مشخص کنند. دریافت رضایت آگاهانه ضروری است و مطالعات باید پیش از آغاز، تأییدیه IRB یا کمیته اخلاق دریافت کنند. حفظ محرمانگی و امنیت اطلاعات حساس الزامی است و مشارکت باید کاملاً داوطلبانه و بدون اجبار باشد.
ثبت کارآزمایی
هیچ مجله‌ای از TUOMS PRESS گزارش‌های منتج از کارآزمایی‌های بالینی را نمی‌پذیرد مگر اینکه کارآزمایی قبل از تخصیص شرکت‌کنندگان در یکی از پایگاه‌های عمومی تأییدشده توسط ICMJE ثبت شده باشد. شماره ثبت و تاریخ ثبت باید در آخرین خط چکیده درج شود.
استانداردهای گزارش‌نویسی
پدیدآوران ترغیب می‌شوند از دستورالعمل‌های EQUATOR Network استفاده کنند: CONSORT برای کارآزمایی‌های کنترل‌شده تصادفی، PRISMA و MOOSE برای مرور نظام‌مند و فراتحلیل، STROBE برای مطالعات تجربی اپیدمیولوژی، CARE برای گزارش مورد، STARD برای مطالعات دقت تشخیصی، SQUIRE برای مطالعات بهبود کیفیت، SRQR یا COREQ برای تحقیقات کیفی و CHEERS برای ارزیابی‌های اقتصادی.
روش‌های آماری
پدیدآوران باید اطلاعات کامل روش‌های آماری و توجیه مناسب بودن آزمون‌های استفاده‌شده را ارائه دهند (دستورالعمل SAMPL). داوران روش‌های آماری را بررسی می‌کنند و در صورت نیاز، دست‌نوشته برای بررسی به متخصصان آمار ارسال می‌شود.
هم‌رسانی داده‌ها
TUOMS PRESS پدیدآوران را ترغیب می‌کند داده‌ها و مطالب مرتبط با روش کار و نتایج را در مخزن عمومی مناسب یا به‌صورت محتوای تکمیلی دسترسی آزاد به‌اشتراک بگذارند. بیانیه هم‌رسانی داده‌ها برای دست‌نوشته‌های گزارش کارآزمایی‌های بالینی ضروری است.
تعارض منافع
تعارض منافع هر موضوعی است که با ارائه کامل و عینی، هم‌ترازداوری، تصمیم‌گیری دبیری یا انتشار مقالات در تداخل باشد. تمامی پدیدآوران باید تمامی منافع متقابل را در نامه همراه و بخش «تعارض منافع» اعلام نمایند. در صورت عدم وجود منافع متقابل، عبارت مشخصی باید درج شود. دبیران و داوران نیز ملزم به اعلام منافع متقابل هستند. عدم اعلام منافع متقابل می‌تواند منجر به رد فوری مقاله شود. منافع متقابل می‌تواند مالی (دریافت مبالغ، مالکیت سهام، ثبت اختراع) یا غیرمالی (سیاسی، شخصی، اعتقادی، دانشگاهی، فکری) باشد. TUOMS PRESS محتوای تبلیغاتی منتشر نمی‌کند.
هوش مصنوعی
خط‌مشی TUOMS PRESS با اجماع جامعه جهانی و توصیه‌نامه‌های کمیته‌های بین‌المللی انطباق دارد. نویسندگان ملزم به اظهار هر گونه استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی (مانند LLMها، چت‌بات‌ها یا تولید تصاویر) در نامه همراه و بخش مرتبط در مقاله هستند. از آنجا که چت‌بات‌ها نمی‌توانند مسئولیت دقت، یکپارچگی و اصالت کار را بر عهده بگیرند، نمی‌توان به آنها نقش نویسندگی اعطا کرد. استفاده از هوش مصنوعی برای پردازش مقالات ارسالی و محتوای تحت بررسی در فرآیند داوری مجاز نیست.
پدیدآورندگی
طبق توصیه ICMJE، پدیدآور بودن بر اساس چهار معیار ارزیابی می‌شود: ۱) مشارکت اساسی در پرورش فکر اولیه یا طرح‌ریزی کار یا تحصیل، تجزیه و تحلیل یا تفسیر داده‌ها؛ ۲) نگارش متن اولیه یا بازبینی نقادانه آن؛ ۳) تأیید نهایی نسخه منتشرشده؛ ۴) قبول مسئولیت اثر منتشره از جمیع جهات. صرفاً مشارکت در گرفتن بودجه، جمع‌آوری داده‌ها، کمک‌های فنی و نظارت کلی، متضمن مؤلف بودن نیست. نام افرادی که این چهار معیار را ندارند باید در بخش «قدردانی» ذکر گردد.
اطلاعات پدیدآور و شناسه‌های منحصربه‌فرد
اطلاعات پدیدآور شامل نام، پسوندها و پیشوندها به همان شکلی که پدیدآور مکاتبه‌کننده ارائه کرده منتشر می‌شود. ارائه ORCID برای پدیدآور اول و پدیدآور مکاتبه‌کننده الزامی است و سایر پدیدآوران و داوران نیز به ارائه آن ترغیب می‌شوند. تغییرات پدیدآورندگی پس از ارسال اولیه باید توسط تمام پدیدآوران تأیید گردد و تنها از طریق انتشار غلط‌نامه قابل تصحیح است.
استنادات
رفتارهایی نظیر خوداستنادی بیش از حد و نامناسب یا تلاش هماهنگ برای خوداستنادی جمعی شدیداً منع می‌شود. پدیدآوران باید به منابع مناسب و مرتبط استناد کنند، از استناد به مشتقات آثار اصیل اجتناب نمایند، اطمینان حاصل کنند استناداتشان دقیق است، به منابعی که نخوانده‌اند استناد نکنند و ترجیحاً به آثار منتشرشده از خود یا همکارانشان استناد ننمایند.
انتشار تکراری و بازیافت متن
دست‌نوشته‌های ارسالی باید اصیل بوده و نبایستی توسط مجله دیگری تحت بررسی باشند. پدیدآوران باید هرگونه همپوشانی احتمالی را اعلام کنند. TUOMS PRESS از فن‌آوری CrossCheck برای تشخیص مشابهت متنی استفاده می‌کند. درج نسخه دست‌نوشته در سرورهای قبل از چاپ مانند ArXiv یا BioRxiv به‌عنوان انتشار تکراری در نظر گرفته نمی‌شود. تکرار متنی از مقالات قبلی خود پدیدآوران (بازیافت متن) در برخی موارد غیرقابل قبول است و در صورت ضرورت باید شفاف ذکر شود.
هم‌ترازداوری
همه مقالات پژوهشی در یک رویه کامل هم‌ترازداوری شامل بررسی توسط دو داور هم‌تراز مستقل قرار می‌گیرند. مجلات از رویه دوسوکور استفاده می‌کنند و با پدیدآوران و داوران به‌صورت بی‌نام برخورد می‌گردد. پدیدآوران می‌توانند داوران بالقوه پیشنهاد دهند یا درخواست عدم انتخاب افرادی را مطرح کنند، اما تصمیم‌گیری نهایی با سردبیر است. ارائه عمدی اطلاعات جعلی مانند پیشنهاد داوران با نام یا ایمیل ساختگی منجر به رد دست‌نوشته می‌گردد.
محرمانگی و سوءرفتار
دبیران و داوران ملزم به رفتار محرمانه با دست‌نوشته‌ها هستند. TUOMS PRESS با تمام اتهامات بالقوه سوءرفتار جدی برخورد می‌کند و از دستورالعمل COPE پیروی می‌نماید. در موارد سوءظن، ممکن است با مؤسسات پدیدآوران و کمیته‌های اخلاق تماس گرفته شود. سوءرفتار پژوهشی شامل انجام تحقیقات بدون چارچوب اخلاقی مناسب است که می‌تواند منجر به رد یا بازپس‌گیری مقاله شود. دستکاری تصویر (بهبود، پنهان کردن، جابجایی، حذف یا وارد کردن ویژگی‌ها) ممنوع است و موارد مشکوک گزارش خواهد شد.
سرقت ادبی
تمامی مقالات انگلیسی قبل از انتشار توسط نرم‌افزار iThenticate بررسی می‌شوند. مصادیق سرقت ادبی شامل کپی مستقیم متن، کپی ایده‌ها، تصاویر یا داده‌ها، استفاده مجدد از متن مقالات قبلی خود و استفاده از ایده دیگران با کمی تغییر زبانی است. در صورت تشخیص سرقت ادبی، از دستورالعمل‌های COPE پیروی می‌شود و ممکن است منجر به رد مقاله یا صدور اصلاحیه یا اعلان بازپس‌گیری گردد.
تصحیح و بازپس‌گیری
TUOMS PRESS ممکن است در موارد نادر برای حفظ تمامیت مدارک علمی، اصلاحیه یا اعلان بازپس‌گیری منتشر کند. اصلاحیه برای تغییراتی که تفسیر و نتیجه‌گیری مقاله را تحت تأثیر می‌دهد اما مقاله را کاملاً بی‌اعتبار نمی‌کند، منتشر می‌شود. بازپس‌گیری در مواردی که اطلاعات علمی مقاله اساساً زیر سؤال برود، با پیروی از دستورالعمل COPE انجام می‌شود. مقاله اصلی در مالکیت عمومی باقی می‌ماند و اصلاحیه یا اعلان بازپس‌گیری به آن پیوند داده می‌شود.