چکیده
زمینه. تاثیرات بافتی (فیزیکی و روانی) در نحوه رویارویی انسان با آیات الهی در قرآن کریم، همواره مورد بحث روانشناسان، جامعه شناسان و مفسران قرآن کریم بوده است. هدف اصلی این پژوهش تبیین ابعاد تاثیرات مزبور در قرآن می باشد.
روشکار. پژوهش با بررسی مفهوم و تفسیر آیات مربوط به ساختار و پیوند آن با جهت گیری های فردی و اجتماعی انسان به عنوان مخاطب دعوت الهی صورت گرفته است و از پایگاه مختلف همچون؛ ISC، Magiran، Civilica، EndNote و تفاسیر المیزان، نور و تفسیر احسن الحدیث و برخی منابع مرتبط استفاده شده است.
یافتهها. زمینه های رفتاری به صورت استعداد در نهاد هر انسانی منظور شده است. اما غرض آفرینش، بهره مندی از این استعدادها و راه یابی انسان ها به ساحت الهی به صورت اختیاری است. با این وجود، آورده های شخصیتی انسان نیز در این جهت، ایفای نقش می نماید. در قرآن کریم از چهار نوع هدایت تکوینی عام، تکوینی اولی خاص، تشریعی عام و تکوینی پاداشی که مخصوص مؤمنان است سخن گفته شده است. اگرچه قرآن برای هدایت همه انسان ها نازل شده، اما تنها کسانی که پرهیزکار بوده و از شاکله سالم برخوردارند از هدایت از نوع پاداشی آن بهره مند می شوند.
نتیجهگیری. بافت های درونی و بیرونی وجود انسان در شکل دهی به رفتارهای وی تاثیرات وسیع و عمیق دارد. ممکن است این تاثیرات منفی و یا مثبت باشند. معیار و ملاک تشخیص رفتارهای سالم و ناسالم انسان که متاثر از بافت های وجودی انسانی است از منظر قرآن کریم از طریق نحوه مواجهه انسان با آیات الهی قرآنی برملا می شود. بر اساس آیات مذکور، به راه بودن و یا در بیراهه بودن انسان و به عبارتی دیگر، هدایت و ضلالت وی در گرو ساختار و بافت فیزیکی و شخصیتی خود انسان ارزیابی می شود.